یکی از روش های تشخیصی درمانی که پزشکان با استفاده از آن می توانند داخل رحم را از جهت مشکلاتی نظیر خونریزی غیر طبیعی واژن تشخیص دهند و یا درمان کنند، روش هیستروسکوپی به شمار می رود.

در این روش، برای بررسی دهانه و داخل رحم، لوله ای نازک به اسم هیستروسکوپ وارد واژن و در نهایت وارد رحم خواهد شد.

در انتهای هیستروسکوپ، روبینی کار گذاشته شده است که به وسیله آن، عملیات جراحی در تصویر رایانه قابل مشاهده خواهد بود.

در ادامه، با برخی از کاربرد های هیستروسکوپی آشنا خواهید شد.

انواع هیستروسکوپی

از رایج‌ترین علل استفاده از هیستروسکوپی باید به شناسایی علت خونریزی‌های ناشی از قاعدگی‌های نامنظم اشاره کرد. به طور کلی، این روش به دو صورت تشخیصی و درمانی انجام می‌شود.

هیستروسکوپی تشخیصی

همان طور که از نامش پیداست، برای تشخیص و بررسی بیماری های خاص رحمی و مشکلات مرتبط با آن نظیر ناباروری، از هیستروسکوپی تشخیصی استفاده می شود.

به علاوه، برای تایید نتایج آزمایش هایی نظیر هیستروسالپنگوگرافی (عکس رنگی رحم)، از هیستروسکوپی تشخیصی استفاده می شود.

در مواردی که بیمار می بایست به روش های لاپاراسکوپی و یا اتساع درمان شود، هیستروسکوپی تشخیصی می بایست قبل از آن ها انجام شود.

اما هیستروسکوپی را می توان در کنار بسیاری از روش های تشخیصی درمانی چون کورتاژ (D&C) انجام داد.

از هیستروسکوپی تشخیصی برای مورد زیر استفاده می شود:

خونریزی غیر طبیعی رحم قبل و بعد از یائسگی

اولین روش تشخیصی در زنانی که خونریزی غیرطبیعی دارند، سونوگرافی واژینال است.

اگر علت خاصی در سونوگرافی یافت نشد یا با وجود درمان دارویی مشکل بیمار ادامه پیدا کرد، باید هیستروسکوپی انجام شود.

در مواردی که نمونه برداری از اندومتر ضروری است، ترجیحاً با هیستروسکوپی انجام شود.

ارزیابی حفره رحم با هیستروسکوپ امکان تشخیص پولیپ، ضایعات بدخیم و میوم زیر مخاطی را فراهم می کند.

نازایی

اگر به وسیله عکس رنگی رحم یا سونوگرافی موارد مشکوک و غیر طبیعی واژینال یافت شود، متخصص ناباروری از هیستروسکوپی برای ارزیابی دقیق تر حفره رحم و تایید تشخیص استفاده می کند.

سقط مکرر

پزشک متخصص در ناباروری و سقط مکرر حفره رحم را نیز بررسی می کند تا علل سقط مکرر را ارزیابی کند.

در این موارد نیازی به بررسی لوله ها با عکس رنگی رحم نیست و بنابراین برای مشاهده حفره رحم فقط هیستروسکوپی کافی است.

ناهنجاری های مادرزادی رحم

بعد از انجام سونوگرافی و دیده شدن بعضی ناهنجاری ها مانند رحم سپتوم دار و رحم دوشاخ بهترین گزینه برای درمان و تجویز از جانب پزشک هیستروسکوپی می باشد.

هیستروسکوپی درمانی

در صورتی که با استفاده از هیستروسکوپی تشخیصی، بیماری و یا ناهنجاری خاص رحمی مشاهده گردد، مرحله هیستروسکوپی درمانی آغاز می شود.

همچنین در بسیاری از موارد، در صورت مشاهده هر مورد غیر طبیعی در رحم، مرحله هیستروسکوپی درمانی را می توان همزمان با مرحله هیستروسکوپی تشخیصی انجام داد.

در این مرحله، ابزار های کوچک جراحی مورد نیاز برای درمان این ناهنجاری های رحمی، از طریق مجرای هیستروسکوپ، وارد رحم می شود.

هیستروسکوپی چه کاربردی دارد؟

همان طور که عرض کردیم، هیستروسکوپی یک عمل جراحی ساده است که برای تشخیص و درمان مشکلات و بیماری های رحمی در زنان، از آن استفاده می شود.

در ادامه، به برخی از موارد پرکاربرد استفاده از هیستروسکوپی اشاره شده است.

پولیپ رحم و فیبروم های رحمی

یکی از مهم ترین کاربرد های روش هیستروسکوپی، تشخیص و درمان انواع پلیپ رحم و فیبروم های رحمی می باشد.

مشکلات لایه داخلی رحم (آندومتر)

از جمله رایج ترین مشکلات رحمی در خانم ها، مشکلات آندومتری به شمار می روند.

مشکلاتی نظیر چسبندگی ها که با کمک روش هیستروسکوپی به آسانی قابل تشخیص و درمان است.

یکی دیگر از انواع بیماری های رایج آندومتر رحم، سندرم آشرمن است که یک قسمت و در مواردی کل آندومتر رحم را از بین می برد که عوارضی چون تغییر در الگوی قاعدگی، قطع قاعدگی (آمنوره) و یا حتی ناباروری را به دنبال دارد.

با استفاده از روش هیستروسکوپی، این بیماری قابل تشخیص و درمان است.

ناهنجاری های رحمی

برای شناسایی و درمان ناهنجاری های رحم نیز هیستروسکوپی کاربرد دارد.

مشکلاتی چون ناهنجاری های مادرزادی، وجود سپتوم در رحم، رحم تک شاخ، رحم دو شاخ و …

خونریزی غیر طبیعی واژن

برای تشخیص علت خونریزی های واژن و یا طولانی بودن دوره قاعدگی و همچنین خونریزی بعد از یائسگی و یا خونریزی های بین دوره های قاعدگی، از هیستروسکوپی استفاده می شود.

فرسایش آندومتر

فرسایش بیش از حد آندومتر رحم می تواند موجب بروز خونریزی های شدید گردد.؛از این رو برای درمان آن، لایه داخلی پوشش رحم برداشته می شود.

هم اکنون این امکان وجود دارد که با استفاده از روش تشخیصی و درمانی هیستروسکوپی، و ابزارهای جراحی که در در مرحله هیستروسکوپی درمانی از مجرای هیستروسکوپ وارد رحم می شوند، پوشش داخلی رحم را از بین برد.

موارد منع استفاده از هیستروسکوپی

اگرچه این روش به طور گسترده در تشخیص و درمان بیماری های زنان استفاده می شود، اما در موارد خاص به دلیل آسیب ها و خطرات احتمالی، به هیچ وجه نمی توان از این روش استفاده کرد.

موارد منع استفاده از هیستروسکوپی عبارتند از:

• زنان باردار یا مشکوک به بارداری
• بیماران مبتلا به بیماری التهابی لگن
• افراد مبتلا به عفونت ادراری
• افراد مبتلا به عفونت واژن
• افراد مبتلا به سرطان رحم شناخته شده

مزایا هیستروسکوپی

هیستروسکوپی یکی از دقیق‌ترین روش‌های تشخیصی و درمانی در حوزه زنان می باشد که با کمترین تهاجم به بدن انجام می‌شود.

با استفاده از روش هیستروسکوپی، نه تنها می توان بیماری ها و ناهنجاری های رحمی را تشخیص و درمان نمود.

می توان به کمترین میزان عوارض احتمالی، درد کم و یا بدون درد بودن، سریع و ساده انجام پذیرفتن عمل، کاربرد های فراوان این روش درمانی و در نهایت دوران نقاهت کوتاه، اشاره نمود.

از دیگر مزایای هیستروسکوپی می توان به امکان درمان برخی ناهنجاری ها و بیماری های رحمی همزمان با تشخیص آنها اشاره کرد.

این روش به پزشک اجازه می‌دهد تا بدون نیاز به برش جراحی، به‌طور مستقیم داخل رحم را مشاهده کرده و مشکلاتی مانند پولیپ، فیبروم، چسبندگی یا ناهنجاری‌های مادرزادی را تشخیص دهد.

دقت بالای هیستروسکوپی نسبت به سایر روش‌ها مانند سونوگرافی، آن را به یک ابزار طلایی در بررسی مشکلات ناباروری، خونریزی‌های غیرطبیعی واژن و سقط‌های مکرر تبدیل می کند.

از دیگر مزایای هیستروسکوپی می‌توان به زمان کوتاه بهبودی و کاهش عوارض پس از عمل اشاره کرد.

بیشتر بیماران بعد از چند ساعت یا یک روز می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود برگردند.

بهترین زمان برای انجام هیستروسکوپی

بهترین زمان برای انجام جراحی هیستروسکوپی حداکثر یک هفته پس از پایان خونریزی قاعدگی است که دید خوبی را برای پزشک فراهم می کند.

در این مدت پزشک می تواند وضعیت داخل رحم و سایر اندام ها را با دقت بالایی مشاهده کرده و ناهنجاری های احتمالی را تشخیص دهد.

توصیه می شود فرد از روز پنجم قاعدگی شروع به مصرف قرص های ضد بارداری HD کند و در نهایت 2 تا 3 روز پس از پایان خونریزی قاعدگی برای هیستروسکوپی به پزشک مراجعه کند.

لازم به ذکر است که هیستروسکوپی در زنان یائسه محدودیت زمانی ندارد و در هر زمانی امکان پذیر است.

چگونگی انجام هیستروسکوپی

هیستروسکوپی معمولا توسط متخصص زنان در اتاق عمل یا مرکز جراحی بیمارستان انجام می شود و در بیشتر موارد فرد در همان روز مرخص می شود.

در برخی موارد، هیستروسکوپی ممکن است در مطب پزشک انجام شود.

قبل از انجام هیستروسکوپی، ممکن است برای آرامش و جلوگیری از درد، به زن قرص بیهوشی یا خواب آور داده شود.

در برخی موارد این عمل تحت بیهوشی عمومی انجام می شود.

برای انجام هیستروسکوپی، ابزاری به نام اسپکولوم را در ژل آغشته کرده و داخل واژن قرار می دهند.

اسپکولوم به آرامی دیواره های واژن را باز می کند و اجازه می دهد داخل واژن و دهانه رحم دیده شود.

سپس ابزار هیستروسکوپی از طریق واژن و به آرامی به سمت دهانه رحم و رحم هدایت می شود.

نوعی گاز یا مایع غلیظ نمکی یا قندی ممکن است برای انبساط رحم وارد رحم شود.

در طول هیستروسکوپی، تصویر بزرگنمایی شده از دیواره رحم و باز شدن لوله های رحم بر روی مانیتور دیده می شود.

ابزارهایی از طریق هیستروسکوپ برای نمونه برداری از رحم، برداشتن بافت و غیره وارد رحم می شوند.

هیستروسکوپی به تنهایی معمولا 30 دقیقه طول می کشد و اگر در کنار آن عمل دیگری نیز انجام شود این زمان کمی بیشتر می شود.

آماده شدن برای عمل هیستروسکوپی

باید حتما توجه کنید که آزمایش هیستروسکوپی خود را طوری برنامه ریزی نمایید که در دوران عادت ماهانه تان نباشد.

در ابتدا باید با یک متخصص زمان زنان صحبت کنید و از دارویی برای مشکلات رحم تان استفاده کنید که دهانه رحم به اندازه لازم بتواند باز شود.

اغلب به شما در جلسات مشاوره گذاری تاکید می شود که از دوش گرفتن ۲۴ صفحه بعد از هیستروسکوپی پرهیز نمایید.

این عمل به واسطه پزشک زنان انجام می‌شود، این عمل به صورتی نیست که به ماندن در بیمارستان احتیاج باشد و به صورت معمول همان روز مرخص می‌شود.

برای بعضی از  زنان برای جلوگیری از به وجود آمدن درد و مشکلات این چنینی از داروهای بی حس کننده خواب آور و یا به ندرت بیهوشی استفاده می کنند.

در برخی از شرایط ممکن است برای روی رحم روی گاز یا مایع غلیظ قندی نمکی وارد رحم کنند.

برای نمونه برداری و خارج کردن بافتی که از رحم و یا کار های مانند آن از ابزار هیستروسکوپی استفاده می کنند که در شب، مدت زمان عمل هم به مراتب بیشتر می شود.

برای انجام هیستروسکوپی از دو روش هوشیاری و بیهوشی می تواند بهترین نتیجه را بدهد.

برخی افراد اشاره می‌کنند که با بی حسی موضعی این کار را انجام بدهند و این در حالی است که و برخی دیگر دوست دارند چیزی از عمل متوجه نشوند و در حالت بیهوشی باشند.

زمان انجام عمل هیستروسکوپی از 5 دقیقه تا بیش از 30 دقیقه ممکن است طول بکشد.

طول مدت عمل بستگی به این دارد که تشخیصی باشد یا جراحی و اینکه آیا همزمان یک عمل اضافی مانند لاپاراسکوپی انجام می‌شود یا خیر.

زمان انجام هیستروسکوپی تشخیصی کمتر از هیستروسکوپی درمانی می باشد.

مراقبت های بعد از انجام هیستروسکوپی

بسیاری از زنان می‌توانند همان روز پس از هیستروسکوپی به فعالیت‌های عادی خود بازگردند، اما برخی دیگر ترجیح می‌دهند تا پایان روز استراحت کنند.

توصیه می شود که برای جلوگیری از آسیب و خونریزی های احتمالی، برای یک هفته از انجام رابطه جنسی اجتناب کنید.

رعایت بهداشت شخصی، پوشیدن لباس زیر نخی و عدم استفاده از تامپون نیز از توصیه‌های مهم در دوران بعد از انجام هیستروسکوپی می باشد.

اگر عمل هیستروسکوپی بسیار ساده باشد، بهتر است تا از فعالیت های سنگین اجتناب نموده و تا پایان روز در منزل استراحت کنید.

اگر در عمل هیستروسکوپی از بیهوشی عمومی استفاده شود یا عمل هیستروسکوپی به هر دلیلی سنگین بوده باشد، توصیه می شود که به مدت یک هفته از فعالیت های سنگین دوری کرده و به استراحت بپردازید.

پس از انجام هیستروسکوپی، با وجود احتمال وقوع خونریزی های غیر طبیعی و لکه بینی، انقباضات رحمی مشابه انقباضات دوران پریود و وقایع این چنینی، جای نگرانی وجود ندارد و می توانید تغذیه ی معمولی و روزانه خود را شروع کنید.

در صورتی که این خونریزی ها و یا عوارض شدید باشند، می بایست سریعا به پزشک متخصص خود مراجعه کنید.

استفاده از مسکن‌های خفیف مانند استامینوفن یا ایبوپروفن می‌تواند در کاهش درد مؤثر باشد، اما در صورت بروز درد شدید یا تب، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

پس از اتمام هیستروسکوپی، می‌توانید رژیم غذایی معمول روزانه خود را از سر بگیرید.

به طور کلی، از آن جایی که عمل به روش هیستروسکوپی سبک و آسان می باشد، بیمار قادر است تا پس از انجام عمل، به فعالیت های روزمره خود ادامه دهد.

اگر هیستروسکوپی درمانی انجام شده باشد، پزشک ممکن است داروهای خاصی تجویز کند یا قرار ملاقات بعدی تعیین کند.

به طور کلی، مراقبت‌های پس از هیستروسکوپی ساده است، اما پیروی دقیق از دستورالعمل‌های پزشک می‌تواند به جلوگیری از عوارضی مانند عفونت، خونریزی یا درد طولانی مدت کمک کند.

هیستروسکوپی چه عوارضی دارد؟

به یاد داشته باشید، عمل هیستروسکوپی معمولا یک روش ساده، سریع و کم خطر است.

این مساله به این معنی نیست که روش هیستروسکوپی، کاملا بدون عوارض است.

هیستروسکوپی نیز همانند بسیاری از روش های تشخیصی درمانی دیگر عوارضی به همراه دارد اما مطمئنا فواید استفاده از این روش، بسیار بیشتر از عوارض آن است. عوارض این عمل عبارتند از:

آسیب های تصادفی به رحم و یا دهانه رحم

از جمله موارد نادر در بین عوارض احتمالی در روش هیستروسکوپی به شمار می روند که معمولا به دلیل تازه کار بودن و کم تجربه بودن پزشک پیش می آیند.

درمان این عارضه نیز بسیار ساده و آسان بوده و به کمک آنتی بیوتیک ها قابل درمان است.

در موارد بسیار نادر اگر جراحات عمیق باشند، به کمک یک عمل جراحی ساده توسط پزشک متخصص ترمیم خواهد شد.

خونریزی

از دیگر عوارض رایج در حین و یا بعد از عمل هیستروسکوپی می توان به خونریزی ها اشاره کرد.

این خونریزی ها معمولا در مواقعی رخ می دهند که درمان، به روش بیهوشی عمومی انجام شده باشد.

این خونریزی ها ممکن است ادامه دار باشند. اما به سادگی می توان آن را کنترل و حتی درمان نمود.

عفونت رحم

پس از انجام هیستروسکوپی ممکن است شاهد بوی بد واژن، درد در ناحیه واژن، تب و خونریزی شوید.

این مساله ممکن است به دلیل ترشحات بدبویی باشد که به دلیل عفونت در رحم تولید شده اند.

نگران نباشید این عفونت ها به سادگی با استفاده از آنتی بیوتیک ها در یک دوره کوتاه، قابل درمان هستند.

احساس ضعف

تحقیقات انجام شده نشان می دهد که یکی از نادر ترین عوارض احتمالی عمل هیستروسکوپی، احساس ضعف و سستی و حالت تحوع است.

تقریبا از هر200 موردی که از این روش درمانی استفاده کرده اند، تنها یک مورد دچار این عارضه خواهند شد که آن هم معمولا زمانی رخ می دهد که هیستروسکوپی، بدون بیهوشی انجام شده باشد.

تفاوت بین هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی

در حالی که هر دو هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی تکنیک‌های جراحی کم تهاجمی هستند، اهداف متفاوتی دارند و در ادامه به معرفی بیشتر آنها خواهیم پرداخت:

در طی عمل هیستروسکوپی، متخصصان زنان یک تلسکوپ نازک و روشن را از طریق واژن و دهانه رحم وارد می‌کنند تا بیماری‌های رحم را مشخص کند و درمان شروع شود.

هدف اصلی این عمل جراحی بررسی مشکلات داخل حفره رحم بیمار است.

در مقابل، لاپاراسکوپی روشی است که برش‌های کوچکی در شکم بیمار ایجاد می کنند و از لاپاراسکوپ یا دوربین برای بررسی اندام‌های خارج از رحم، مانند تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ استفاده می‌شود.

این درمان اغلب برای شرایطی مانند آندومتریوز و درد لگن انجام می‌شود.

هزینه هیستروسکوپی چقدر است؟

تعیین کل هزینه تشخیص و درمان بیماری ها با استفاده از هیستروسکوپی مستلزم نوع عمل (تشخیصی یا درمانی)، نوع بیهوشی، تعیین کلینیک یا بیمارستان محل عمل، دستمزد جراح، هزینه سایر درمان های تکمیلی و … است و نمی توان مبلغ دقیقی برای آن تعیین کرد.

با این حال، هزینه هیستروسکوپی همیشه کمی بیشتر از جراحی باز است که با توجه به عوارض کمتر، مقرون به صرفه به نظر می رسد.

هزینه هیستروسکوپی به  و تجربه پزشک متفاوت است.

به طور کلی، هیستروسکوپی تشخیصی معمولاً ارزان‌تر است زیرا زمان کمتری می‌برد و به تجهیزات پزشکی پیشرفته نیاز ندارد.

در حالی که در هیستروسکوپی درمانی، هزینه به دلیل استفاده از ابزارهای جراحی، مدت زمان طولانی‌تر عمل و مراقبت‌های بعدی افزایش می‌یابد.

سوالات متداول

رایج ترین سوالاتی که درباره هیستروسکوپی پرسیده می شود عبارتند از:

آیا هیستروسکوپی درد دارد؟

هیستروسکوپی یک عمل بدون درد و ساده است که در ایران با استفاده از روش بیهوشی عمومی انجام می پذیرد.

لازم به ذکر است که این روش تشخیصی درمانی، به طور معمول نیازی به بستری نداشته و تنها در پنج الی ده دقیقه انجام می شود.

بیمار پس از عمل، مرخص می شود اما درد پس از عمل به روش هیستروسکوپی در میان بیماران مختلف، یکسان نبوده و متفاوت است.

به طور معمول همان گونه که ذکر شد، روش هیستروسکوپی یک عمل بدون درد می باشد.

در مواردی ممکن است درد کم و قابل تحملی احساس شود که آن هم به وسیله داروهای مسکن که می بایست با مشورت و تجویز پزشک تهیه نمود، می توان تسکین داد.

آیا هیستروسکوپی در دوران قاعدگی امکان پذیر است؟

معمولاً بهتر است در هیستروسکوپی قاعدگی نداشته باشید، اما مشکل خاصی در روند تشخیص و درمان ایجاد نمی کند.

استفاده از هیستروسکوپی برای سقط جنین چیست؟

در این روش پزشک با معاینه رحم می تواند علت سقط جنین را شناسایی کرده و در صورت امکان در حین عمل اقدام به درمان آن کند.

چه زمانی بهتر است برای انجام هیستروسکوپی اقدام کنیم؟

برای سهولت در معاینه قسمت های داخلی رحم توسط پزشک متخصص، توصیه می شود که یک هفته پس از دوران قاعدگی، برای انجام هیستروسکوپی اقدام شود.

_______________________________________________
راه های ارتباطی با مرکز ناباروری نیکان

شماره تماس : ۰۲۱۷۱۰۶۲۰۰۰

آدرس پیج اینستاگرام مرکز ناباروری نیکان

کانال آپارات مرکز ناباروری نیکان

کانال نماشا مرکز ناباروری نیکان

_______________________________________________