اصطلاح زایمان طبیعی در طول تاریخ برای توصیف زایمان بدون دارو استفاده می شود.

در بعضی موارد ، این بدان معنی است که از هیچ داروی مسکن در حین زایمان استفاده نکنید، اما سایر مداخلات پزشکی مانند نظارت بر قلب جنین را داشته باشید یا می تواند به معنای نداشتن هیچ مداخله پزشکی باشد.

بدون داروهای ضد درد ، زنان برای کمک به تسکین درد از تکنیک های نفس کشیدن استفاده می کنند.

سرانجام بعد از حدودا 40 هفته بارداری و ساعت های طولانی زایمان را پشت سر گذاشته اید و می توانید فرزندتان را در آغوش خود بگیرید.

اکنون زمان مراقبت های بعد از زایمان طبیعی فرا رسیده است که باید از انواع مختلفی علائم و درد های ایجاد شده را کنترل کنید.

انواع زایمان طبیعی

امروزه با پیشرفت علم و فناوری، انواع مختلفی از روش‌های زایمان طبیعی وجود دارد.

زایمان طبیعی دیگر محدود به روش سنتی نیست، بهتر است بدانید که زایمان طبیعی بهترین روش برای تولد نوزاد است.

ساختار بدن زن به گونه‌ای است که از همان لحظه اول بارداری و تخمک‌گذاری شروع به ترشح انواع هورمون‌ها می‌کند. این هورمون‌ها بدن را برای زایمان طبیعی آماده می‌کنند.

هورمون‌های ترشح شده در دوران بارداری بر عضلات شکم، لگن و کمر تأثیر می‌گذارند.

به این ترتیب مادر می‌تواند بدون نیاز به داروهای شیمیایی زایمان طبیعی داشته باشد.

زایمانی که بدون نیاز به جراحی انجام شود، زایمان طبیعی و روش دیگر سزارین نام دارد.

همانطور که گفته شد، زایمان طبیعی انواع مختلفی دارد که هر روش با توجه به سیستم بدنی فرد و بررسی پارامترهای مؤثر بر زایمان، با مشورت متخصص زنان و زایمان، راحت‌تر انتخاب می‌شود.

عوامل زیادی از جمله شرایط جسمی و روحی فرد در انتخاب نوع زایمان تأثیر می‌گذارند.

زایمان فیزیولوژیک

این روش به روش سنتی زایمان طبیعی از نزدیک یا زایمان طبیعی از روبرو اشاره دارد.

در این روش، بدون نیاز به هیچ داروی شیمیایی، مادر در شرایط ایده‌آل برای زایمان قرار می‌گیرد و با تحمل فشار و درد زایمان، می‌تواند به راحتی شاهد تولد نوزاد خود باشد.

این روش می‌تواند به صورت ایستاده، نشسته، سجده یا درازکش، چهار دست و پا و غیره انجام شود.

زایمان فیزیولوژیک نیز باید در حضور متخصص زنان یا ماما انجام شود. در این حالت، مادر باید با کمک پرستار، همسر، ماما و پزشک از طریق فشارهای مختلف، فرزند خود را به دنیا بیاورد.

در روش زایمان طبیعی فیزیولوژیک یا همان زایمان سنتی، می‌توان از دمنوش‌ها و داروهای گیاهی برای تسریع زایمان و کاهش درد استفاده کرد.

این روش سالم‌ترین نوع زایمان برای مادر و نوزاد است.

زایمان طبیعی در آب

از روش‌های نسبتاً جدید زایمان، زایمان طبیعی در آب می باشد به دلیلی اینکه آب باعث کاهش درد می شود.

معمولاً این روش در منزل تحت نظر متخصص زنان و ماما یا در بیمارستان و مراکز درمانی تخصصی و خصوصی انجام می‌شود.

وقتی زایمان شروع می‌شود و دهانه رحم به اندازه کافی باز می‌شود، مادر در استخر یا وان حمام به همراه پزشک در عمق ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متری قرار می‌گیرد.

آب به کاهش درد کمک می‌کند، اما مادر همچنان درد شدیدی را تحمل خواهد کرد.

زایمان طبیعی در آب برای زنان چاق، افراد لاغر و دوقلوها مناسب می باشد.

زایمان بدون درد با تزریق دارو

وقتی دهانه رحم به اندازه کافی (۵ تا ۷ سانتی‌متر) باز شده و آماده خروج جنین است، از مسکن‌هایی مانند پتیدین برای کاهش درد واژن و مقعد در مادر استفاده می‌شود.

تزریق دارو قبل از شروع زایمان و انقباضات عضلانی انجام می‌شود.

این روش فقط باید در صورتی استفاده شود که مادر درد شدید داشته باشد و در معرض پارگی واژن باشد.

زایمان با هیپنوتیزم

زایمان با هیپنوتیزم از جدیدترین روش‌های زایمان طبیعی می باشد.

در این روش، با تغییر خودآگاهی مادر از موقعیت و ترکیب آرامش ذهنی با اشاره به فشار زایمان، درد زایمان تا حد زیادی کاهش می‌یابد.

زایمان اپیدورال یا زایمان با بی‌حسی

در روش زایمان اپیدورال، با تزریق بی‌حسی به بخشی از ستون فقرات مادر، درد در حین زایمان طبیعی کاهش می‌یابد.

در طول زایمان، بی‌حسی از طریق لوله‌های کاشته شده به بدن مادر تزریق خواهد شد.

زایمان طبیعی بدون درد در کاهش درد زایمان طبیعی بسیار مؤثر است، با این حال از سوی دیگر، به دلیل بی‌حسی و تأثیر بر عضلات، باعث تأخیر در زایمان می‌شود.

زایمان با فیزیوتراپی

در این روش، فرآیند زایمان با استفاده از تجهیزات فیزیوتراپی، تحت نظر متخصص زنان و زایمان و مامای متخصص انجام می‌شود.

در این روش با اتصال ۴ تا ۵ مهره یا وصله الکترونیکی در نقاط مختلف بدن و ایجاد شوک در آن ناحیه، هورمون مورفین به طور طبیعی در بدن تولید می شود که سبب کاهش درد زایمان خواهد شد.

مزایای زایمان طبیعی

زایمان طبیعی یک فرآیند طبیعی است که در این زایمان سیستم بدن مادر دستکاری نمی‌شود و نوزاد از کانال طبیعی بیرون می‌آید، به همین دلیل برای مادر و نوزاد بهتر است.

درد زایمان طبیعی چند ساعت قبل و حین زایمان ادامه دارد و پس از زایمان، مادر خیلی سریع به حالت قبل برمی‌گردد.

در سزارین، درد مادر تا بعد از زایمان ادامه دارد همچنین خونریزی در زایمان طبیعی بسیار کمتر از سزارین است.

زایمان طبیعی باعث می‌شود جنین در روزهای پایانی بیشترین رشد سلول‌های مغزی، سیستم تنفسی و کبد را داشته باشد و جنین رشد خود را به خوبی تکمیل کرده باشد.

در نوع طبیعی زایمان، پیوند (در آغوش گرفتن مادر و نوزاد) همزمان امکان‌پذیر است و مادر باردار می‌تواند به نوزاد خود شیر دهد.

فشار روی سینه نوزاد به دلیل خروج مایع از ریه‌هایش، به تنفس نوزاد کمک زیادی می‌کند.

اگر در دوران بارداری، مادر باردار به کلاس‌های دوران بارداری مانند ورزش، تغذیه و مراقبت از خود توجه کرده باشد، زایمان بیولوژیکی یا طبیعی موفقی خواهد داشت.

در زایمان سزارین به دلیل برش بزرگی که روی شکم مادر ایجاد می‌شود، مراقبت بیشتری برای جلوگیری از عفونت محل برش لازم است.

مزایا زایمان طبیعی برای نوزاد

علاوه بر این، زایمان طبیعی از جهات زیر نیز برای کودکان مفید است:

• امکان رشد بیشتر سلول‌های مغزی، دستگاه تنفسی و کبد نوزاد در روزهای پایانی بارداری
• امکان تکمیل رشد جنین
• دریافت باکتری‌های مفید در طول زایمان طبیعی
• تخلیه کامل مایعات رحمی از ریه‌های نوزاد به دلیل فشار زایمان
• کاهش خطر چاقی و آسم در کودک.

مزایا زایمان طبیعی برای مادر

همانطور که می‌دانید بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند که زنان باردار زایمان طبیعی داشته باشند، زیرا این روش مزایای زیادی برای مادر دارد که برای شما ذکر خواهیم کرد:

• سلامت جسمی و روحی بهتر پس از زایمان
• تجربه هم‌آغوشی در لحظه با نوزاد و ایجاد پیوند بیشتر با او
• شیردهی سریع‌تر و امکان شیردهی بلافاصله بعد از تولد
• بهبودی سریع‌تر بدون وجود دردهای طولانی‌مدت ناشی از بخیه‌های سزارین
• کاهش وزن سریع‌تر و بازگشت سریع‌تر اندام به شکل قبلی
• عدم بروز بیماری‌های رایج پس از زایمان
• هوشیاری مادر در هنگام زایمان
• بازگشت سریع مادر به زندگی روزمره
• میزان خونریزی کمتر در زایمان طبیعی نسبت به زایمان سزارین
• هزینه پایین‌تر زایمان طبیعی نسبت به سزارین
• عوارض جانبی کمتر نسبت به زایمان سزارین

مراحل زایمان طبیعی

اگر در حال آماده شدن برای زایمان طبیعی هستید، بهتر است دقیقاً بدانید که قبل و در حین زایمان چه اتفاقی می‌افتد. این دانش شما را برای مواجهه با زایمان طبیعی بهتر آماده می‌کند.

بهتر است برای خودتان یک تقویم بارداری تهیه کنید. علائم خود را با پزشک خود در میان بگذارید و هفته به هفته رشد جنین و علائم جدید خود را یادداشت کنید.

شروع علائم رسیدن زمان زایمان

ماه‌های آخر بارداری قطعاً برای شما سخت‌تر خواهد بود.

در حالی که وزنتان در حال افزایش است، مشتاق دیدن فرزندتان هستید.

در صورتی که به توصیه متخصص زنان و زایمان، زایمان طبیعی را انتخاب کرده‌اید، احتمالاً دردهای زایمان شما بعد از هفته چهلم شروع خواهد شد.

بسیاری از این دردها کاذب هستند. دردهای زایمان واقعی علائم واضحی دارند که می‌توانید به راحتی آنها را تشخیص دهید.

معمولاً مادران بین هفته‌های ۳۸ تا ۴۲ باردار هستند.

بهترین زمان برای شروع دردها بین هفته‌های ۳۸ تا ۴۰ است و اگر بعد از پایان هفته ۴۲ دردی نداشته باشید، به تزریق کمکی دارو نیاز خواهید داشت.

انقباضات اصلی بارداری بین هفته‌های ۳۸ تا ۴۰ معمولاً هر دقیقه تکرار می‌شوند و به مرور زمان شدیدتر می‌شوند.

اگر این علائم را تجربه کردید، فوراً در هر ساعت از شبانه‌روز با پزشک خود تماس بگیرید و او را از شروع زایمان مطلع کنید:

• ترشحات خونی یا قرمز
• پارگی کیسه آب
• سردرد شدید و اختلال بینایی
• تورم ناگهانی قسمت‌های بدن

شروع زایمان طبیعی

پس از شروع درد، پاره شدن کیسه آب و مراجعه به بیمارستان، مراحل زایمان طبیعی آغاز می‌شود.

مرحله اولیه یا مرحله نهفته زایمان

این مرحله طولانی‌ترین مرحله زایمان است. در این مرحله، مادر کمترین میزان درد را احساس خواهد کرد.

در مرحله اولیه زایمان طبیعی، دهانه رحم بسیار آهسته (حدود ۳ سانتی‌متر) باز می‌شود و مادر باید در بیمارستان بستری شود.

مرحله فعال زایمان طبیعی

در این مرحله، تعداد انقباضات و درد افزایش می‌یابد. دهانه رحم سریع‌تر باز می‌شود و شما در کمر و شکم خود احساس درد و فشار خواهید کرد.

احتمالاً احساس نیاز به زور زدن خواهید داشت، اما پزشک شما را از انجام این کار تا زمانی که دهانه رحم به طور کامل باز شود، منع می‌کند.

در این مرحله، می‌توانید با راه رفتن آهسته، انجام تمرینات تنفسی یا انجام یوگا، درد خود را کاهش دهید.

گاهی اوقات استفاده از ماسک اکسیژن نیز به مادر در کاهش درد کمک می‌کند.

مرحله عبور جنین

در مرحله عبور یا انتقال، دهانه رحم به طور کامل (تا ۱۰ سانتی‌متر) باز می‌شود.

انقباضات و دردها بسیار مکرر، طولانی و همراه با فشار شدید هستند. اسپاسم‌ها یا دردهای زایمانی در این مرحله هر ۳ تا ۴ دقیقه تکرار می‌شوند و ۱ تا ۳ دقیقه طول می‌کشند.

این سخت‌ترین مرحله زایمان است، جایی که باید با تمام قدرت خود برای به دنیا آوردن نوزاد فشار بیاورید.

مرحله نهایی و علائم زایمان طبیعی

در مرحله عبور، فشار شما، نیروی انقباضات عضلانی و گاهی اوقات یک وسیله کمکی به هدایت نوزاد از طریق کانال واژن کمک می‌کند.

در نهایت، هنگامی که جنین به بزرگترین قسمت دهانه واژن می‌رسد، سر آن مشخص می‌شود.

برای ادامه زایمان باید دوباره فشار دهید تا شانه‌ها و بدن نوزاد نیز بیرون بیایند.

در طول زایمان، متخصص زنان و زایمان برش کوچکی در پایین کانال زایمان ایجاد می‌کند تا از پارگی پرینه جلوگیری شود.

این به تولد راحت‌تر نوزاد کمک می‌کند، این عمل اپیزیوتومی نامیده می‌شود.

بخیه‌های این عمل ممکن است مدتی پس از زایمان طبیعی شما را آزار دهد.

پس از تولد نوزاد، بند ناف توسط شما، همسرتان یا پزشک بریده می‌شود و پزشک مخاط را از دهان و بینی نوزاد خارج می‌کند، باید دوباره فشار دهید تا جفت از رحم خارج شود.

پرستار همچنین به شکم و رحم شما فشار وارد می‌کند تا جفت را به بیرون هل دهد.

حتی اگر تکه‌ای از جفت در رحم یا دهانه آن باقی بماند، باعث خونریزی می‌شود.

برای اینکه روند خروج جفت از بدن مادر پس از زایمان طبیعی آسان‌تر شود، حدود ۱ دقیقه پس از زایمان طبیعی به او اکسی‌توسین تزریق می‌شود.

این هورمون باعث انقباض رحم و جدا شدن جفت از دیواره آن می‌شود.

روش هایی برای تسکین درد هنگام زایمان

چگونه در هنگام زایمان طبیعی درد رو کم کنیم؟

• تکنیک های تنفس
• ماساژ
• دوش آب گرم یا حمام. بسته به آنچه مرکز زایمان یا بیمارستان شما ارائه می دهد ، ممکن است بتوانید در وان نیز زایمان کنید.
• پیدا کردن راحت ترین موقعیت برای شما
• تکنیک های حواس پرتی ، مانند موسیقی
• پد گرم کننده یا کیسه یخ
• حمایت عاطفی

در بیشتر موارد ، به محض اینکه آماده شدید ، می توانید بلافاصله پس از تولد با کودک خود بمانید و شیردهی را شروع کنید.

برای آماده شدن زایمان بدون مداخله پزشکی ، مطمئن شوید که برنامه تولد شما روشن است و متخصص زنان و زایمان چگونه می خواهید روند زایمان شما ادامه یابد.

شما همچنین می توانید به تنهایی یا با یک شریک زندگی به کلاسه ای آموزش زایمان بروید تا یاد بگیرید که چه انتظاری دارید و همچنین روشهای کنترل درد و آرام سازی را به خوبی آموزش ببینید.

حتماً این تکنیک ها را تمرین کنید تا تکنیک هایی را پیدا کنید که برای شما بهتر است.

در اوایل زایمان، ممکن است به شما انسداد اپیدورال یا ستون فقرات داده شود.

این دو به شما امکان می دهد در هنگام زایمان بیدار و هوشیار باشید، اما با درد بسیار کمی. در تزریق اپیدورال یا ستون فقرات می توان انواع مختلفی از داروها را تجویز کرد.

بهبودی پس از زایمان طبیعی

بهبودی پس از هر نوع زایمان به شخص بستگی دارد.

بسیاری از زنان در طی شش تا هشت هفته احساس بهبودی کامل می کنند ، اما برای سایرین ممکن است ماه ها طول بکشد.

بهبودی از زایمان طبیعی مانند هر زایمان طبیعی است.

احتمالاً حداقل برای چند روز دردناک خواهید بود. استفاده از کیسه یخ یا استحمام سیتز می تواند به شما کمک کند.

فراموش نکنید که مراقبت های بعد از زایمان طبیعی  را انجام دهید و تا می توانید استراحت کنید تا زمانی که احساس بهبودی کامل کنید.

مهم نیست که چگونه زایمان کرده اید، شش هفته اول پس از زایمان یک دوره بهبودی محسوب می شود.

به خاطر داشته باشید که هر مادر شرایط نقاهت متفاوت دارد، بنابراین همه با سرعت متفاوتی با علائم مختلف پس از زایمان روبرو می شوند.

اکثر این موارد در عرض یک هفته راحت می شوند، در حالی که ممکن است موارد دیگر هفته ها ادامه داشته باشد.

خطرات زایمان طبیعی

پس از زایمان، مادر باید مدتی برای مراقبت‌های پس از عمل در بیمارستان بماند.

دوره نقاهت و بستری شدن در بیمارستان پس از سزارین نیز طولانی‌تر از حالت عادی است.

ناحیه‌ای که برای زایمان برش داده می‌شود، ممکن است ماه‌ها طول بکشد تا بهبود یابد.

در موارد نادر، خطر پارگی مجدد برش در بارداری‌های بعدی وجود دارد.

علاوه بر این، احتمال عفونت در ناحیه برش وجود دارد.

در برخی افراد، عوارضی در ناحیه مثانه و روده نیز مشاهده شده است. به طور کلی، سزارین بیش از سه برابر بیشتر از زایمان طبیعی احتمال ایجاد عوارض دارد.

افرادی که بارداری کم خطر دارند بهترین کاندیدای زایمان بدون داروی مسکن هستند.

چرا ممکن است زایمان طبیعی بهترین گزینه برای شما نباشد.

اگر بارداری پر خطر دارید، ممکن است متخصص زنان و زایمان توصیه کند که شما زایمان طبیعی نداشته باشید. بارداری شما ممکن است در معرض خطر باشد اگر:

• بزرگتر از 35 سال باشید.
• در دوران بارداری الکل نوشید یا مواد مخدر استفاده کرد.
• قبلاً از زایمان سزارین استفاده کرده باشید.
• سابقه بیماری های پزشکی مانند دیابت ، پره اکلامپسی یا مشکلات لخته شدن خون داشته باشید.
• بیش از یک جنین حمل می کنند
• در دوران بارداری عوارض خاصی داشته اند ، مانند محدودیت رشد جنین یا مشکلات مربوط به جفت

کاندیدای مناسب زایمان طبیعی چه کسانی هستند؟

زایمان طبیعی برای بسیاری از زنان باردار، به ویژه در بارداری های کم خطر، می تواند گزینه مناسبی باشد.

با این حال، مناسب بودن این روش فقط بر اساس تمایل مادر مشخص نمی شود و شرایط مادر و جنین باید توسط پزشک بررسی شود.

مهم ترین ویژگی های کاندید مناسب

• بارداری کم خطر: مادر بیماری یا عارضه ای نداشته باشد که ادامه زایمان واژینال را پرخطر کند.
• وضعیت مناسب جنین: قرارگیری جنین و وضعیت سر و بدن او باید برای زایمان واژینال مناسب باشد.
• وضعیت پایدار مادر و جنین: علائم حیاتی مادر و وضعیت جنین باید در محدوده قابل قبول قرار داشته باشد.
• روند مناسب زایمان: پیشرفت باز شدن دهانه رحم و نزول جنین باید متناسب با شرایط زایمان باشد.
• نبود مانع مهم برای زایمان واژینال: عواملی مانند برخی مشکلات جفت یا شرایط خاص رحم می توانند مسیر زایمان را تغییر دهند.

سن مادر، تعداد زایمان های قبلی و وزن جنین به تنهایی به معنای ممنوع بودن زایمان طبیعی نیستند و باید در کنار سایر عوامل بررسی شوند.

حتی در شرایطی که احتمال زایمان طبیعی مناسب باشد، وضعیت مادر و جنین در طول زایمان باید به طور مداوم ارزیابی شود تا در صورت ایجاد عارضه، روش زایمان تغییر کند.

چه افرادی نباید زایمان طبیعی انجام دهند؟

زایمان طبیعی در برخی شرایط می تواند برای مادر یا جنین خطر بیشتری داشته باشد و پزشک ممکن است سزارین یا روش دیگری را توصیه کند.

این موارد باید به صورت فردی ارزیابی شوند و نمی توان یک فهرست ثابت را برای تمام بارداری ها در نظر گرفت.

شرایطی که ممکن است زایمان طبیعی مناسب نباشد

• جفت سرراهی: زمانی که جفت مسیر خروج جنین را می پوشاند، سزارین معمولا روش ایمن تری برای زایمان است.
• برخی موارد پارگی رحم یا خطر بالای آن: در این شرایط زایمان واژینال می تواند خطر جدی برای مادر و جنین داشته باشد.
• برخی وضعیت های غیرطبیعی جنین: مانند بعضی موارد بریچ که امکان چرخاندن جنین یا زایمان واژینال ایمن وجود ندارد.
• اختلال جدی در وضعیت جنین: اگر پایش جنین نشان دهنده شرایط نگران کننده باشد و ادامه زایمان خطرناک تشخیص داده شود، ممکن است سزارین ضروری شود.
• توقف پیشرفت زایمان: اگر توقف واقعی مرحله فعال زایمان تشخیص داده شود، ممکن است نیاز به سزارین وجود داشته باشد.

وجود یک عامل خطر همیشه به معنی ممنوعیت قطعی زایمان طبیعی نیست.

پزشک با توجه به وضعیت مادر، جنین، مرحله بارداری و شرایط حین زایمان درباره ایمن ترین روش تصمیم گیری می کند.

سوالات متداول

انتخاب روش زایمان به شرایط مادر و جنین و روند بارداری بستگی دارد.

سوالات زیر به رایج ترین ابهامات درباره زایمان طبیعی پاسخ می دهند.

آیا همه زنان باردار می توانند زایمان طبیعی داشته باشند؟

خیر. بسیاری از زنان می توانند زایمان طبیعی داشته باشند، اما برخی شرایط مادر، جنین یا جفت ممکن است این روش را نامناسب یا پرخطر کند.

آیا زایمان طبیعی برای بارداری اول امکان پذیر است؟

بله. اولین بارداری به تنهایی مانعی برای زایمان طبیعی نیست و در صورت مناسب بودن شرایط مادر و جنین، می توان زایمان واژینال داشت.

آیا وزن بالای جنین مانع زایمان طبیعی است؟

لزوما خیر. وزن تخمینی جنین تنها یکی از عواملی است که پزشک در تصمیم گیری در نظر می گیرد و به تنهایی تعیین کننده روش زایمان نیست.

آیا بریچ بودن جنین یعنی حتما باید سزارین انجام شود؟

در بسیاری از موارد بریچ در پایان بارداری، سزارین انتخاب می شود، اما تصمیم به وضعیت دقیق جنین، شرایط مادر و امکان گزینه هایی مانند چرخش خارجی جنین بستگی دارد.

آیا داشتن فشار خون بالا مانع زایمان طبیعی است؟

نه لزوما. شدت بیماری و وضعیت مادر و جنین اهمیت دارد.

در برخی موارد می توان زایمان واژینال را انجام داد و در شرایط خاص ممکن است ختم بارداری یا سزارین ضرورت پیدا کند.

اگر در حین زایمان مشکلی ایجاد شود، امکان تبدیل زایمان طبیعی به سزارین وجود دارد؟

بله. اگر روند زایمان متوقف شود یا وضعیت مادر یا جنین نگران کننده شود، تیم درمان می تواند بر اساس شرایط، روش زایمان را تغییر دهد.

آیا اپیدورال احتمال سزارین را افزایش می دهد؟

شواهد مورد استناد ACOG نشان می دهد بی حسی نوراکسیال برای کاهش درد زایمان به خودی خود نباید دلیلی برای افزایش سزارین در نظر گرفته شود و می تواند در مراحل مختلف زایمان ارائه شود.